Tác giả
Trong đêm tối ngày 2 tháng 1 năm 2026, theo giờ địa phương thủ đô Caracas, Venezuela, hàng loạt vụ nổ đã xảy ra kèm theo sự hỗn loạn của nhiều người dân và nhiều báo cáo về sự hiện diện của máy bay Mỹ. Đây là sự khởi đầu của một chiến dịch khủng bố trơ trẽn từ Washington được chính quyền tổng thống Mỹ Donald Trump lên kế hoạch từ vài tháng trước [1], với mục tiêu chính là bắt giữ tổng thống Venezuela, Nicolás Maduro. Hậu quả của cuộc xâm lược này là có ít nhất 40 đến 100 người chết từ phía Venezuela, bao gồm cả dân thường, binh lính và cả lực lượng vệ sĩ của Maduro đến từ Cuba. Thiệt hại đến từ việc Mỹ đã đánh bom cả thủ đô Caracas và ba tỉnh thành Miranda, La Guaira và Aragua. Quân đội Mỹ đã có được thành công mỹ mãn trong kế hoạch tội phạm của chúng: bắt cóc Maduro cùng vợ và con trai, và qua đó gieo rắc một áp lực quân sự khổng lồ lên Venezuela và cả khu vực Nam Mỹ. Theo thông tin mới nhất, ba con tin này đã bị trung chuyển đến New York để bị xét xử bởi toà án Mỹ theo những tội trạng mà chính phủ Mỹ đưa ra.
Dù đây là bước đi khổng lồ gây sốc từ phía Washington bởi sự trơ tráo của nó, những ai đã theo dõi tin tức khu vực sẽ không lấy làm ngạc nhiên trước sự kiện này. Bởi lẽ cuộc tấn công phi pháp này của Mỹ vào một nước có chủ quyền độc lập chỉ là điểm cao trào, không những của áp lực quân sự và sự đe doạ leo thang trong vài tháng trở lại đây, mà còn là đỉnh điểm của sự thù ghét chống đối từ đế quốc phản động nhất hành tinh chống lại cuộc cách mạng Bolivar ở Venezuela.
Áp bức từ đế quốc
Ngay từ những ngày đầu nhậm chức, Trump đã có những động thái gây áp lực lên Venezuela, như là việc tăng gấp đôi tiền thưởng cho các thông tin liên quan đến việc bắt giữ Maduro. Vào tháng 9 năm 2025, chính phủ Mỹ bắt đầu tăng cường xung đột vũ trang với Venezuela bằng việc viện cớ những lý do vớ vẩn nhất. Cáo buộc rằng Venezuela đang góp phần sản xuất và trung chuyển thuốc phiện và các chất cấm vào nước Mỹ, kèm theo những cáo buộc rằng Maduro là ông trùm của các băng đảng ma tuý, đã trở thành cái cớ cho những hành động bắt nạt hung tợn của Mỹ trong khu vực [2]. Tàu chiến và drone của Mỹ đã đánh bom, hành quyết, và tấn công bắt giữ nhiều tàu cá và các tàu nhỏ của Venezuela trên biển, với lý do là chặn nguồn cung ma tuý. Trump cũng điều động lực lượng Hải Quân Mỹ khổng lồ gồm 15,000 quân, vô số tàu chiến và vũ khí chiến đấu, bao gồm chiếc tàu sân bay lớn nhất thế giới, vào vùng biển Carribê quanh Venezuela. Hơn thế nữa, chính phủ Mỹ đã trực tiếp lộ bộ mặt ăn cướp khi chúng bắt đầu toả vây và cấm vận vùng biển này, cấm các tàu chở hàng và tàu chở dầu của Venezuela di chuyển để gây áp lực kinh tế [3], và tịch thu luôn lượng dầu mỏ có trên các tàu bị tiếp cận (tính đến nay đã lên đến 10 tàu với hơn 2 triệu thùng dầu [4]). Sự tham lam không đáy này trơ trẽn đến mức một tàu chở dầu có cờ Nga xuất phát từ Venezuela cũng không thoát khỏi sự truy đuổi của Mỹ, và đã bị bắt ở tận bên kia của biển Đại Tây Dương gần Iceland, trong khi được sự hộ tống của một tàu ngầm Nga hẳn hoi [5]. Điều này cho thấy một sự hung hãn kinh điển của Mỹ mà đã lâu nay mới lộ mặt – nó cho thấy sự phản động bậc nhất của đế quốc Mỹ trong thời đại cạnh tranh đế quốc tăng cao giữa Mỹ với các cường quốc như Nga và Trung Quốc.
Cũng phải nhấn mạnh rằng chính sách đàn áp đe doạ Venezuela không phải là phát minh mới của Trump, mà là một mục tiêu chung của giai cấp thống trị Mỹ. Các chính trị gia Dân Chủ hay Cộng Hoà có thể “phản đối” chiến dịch này của Trump vì nó bất hợp pháp hay không được đóng dấu bởi Nghị Viện và Hạ Viện, nhưng chính bọn chúng cũng vẫn luôn ủng hộ việc Mỹ can thiệp vào chính trị Venezuela. Nên nhớ rằng, cuộc đảo chính thất bại năm 2002 chống lại tổng thống tiền thân Maduro là Hugo Chavez đã xảy ra, chính là do CIA và Mỹ nhúng tay vào. Từ sau cuộc cách mạng Bolivar đến giờ, chưa có một tổng thống Mỹ nào mà lại không chống đối cuộc cách mạng này và ủng hộ sự can thiệp dù có “gián tiếp” hay “lẳng lặng” hơn, mặc cho Chavez có được sự ủng hộ của đông đảo quần chúng hay thắng cử bao nhiêu lần đi nữa. Chỉ cần nhìn vào những phe đối lập Venezuela được Mỹ nhận làm “con cưng” là thấy rõ sự phản động bán nước của chúng. Ví như Marina Machado, nguyên là chủ nhân giải Nobel “Hoà Bình” 2025, đã kêu gọi cả chính phủ Argentina cánh hữu và chính phủ diệt chủng của Netanyehu tại Israel can thiệp vào chính nước mình [6]! Nói cách khác, những kẻ ủng hộ “thay đổi chế độ” ở Venezuela thông qua can thiệp ngoại lai là bè lũ giai cấp thống trị đế quốc, hoặc là những kẻ muốn cõng rắn cắn gà nhà để chuộc lợi từ phục tùng tư bản đế quốc Mỹ.
Lý do cho cuộc xâm lược
Không phải không vì lý do gì mà Trump lại tập trung vào khuất phục Venezuela đến mức vậy, cho dù nhiều người cho rằng Trump là kẻ điên rồ, rõ ràng có một chiến thuật và chủ ý đằng sau điều này khiến cho hành động quân sự trơ tráo này được chính phủ ủng hộ và được quân đội thực thi. Vậy thì tại sao Mỹ lại làm vậy?
Niềm tin rằng Mỹ can thiệp để “ban phát dân chủ” bây giờ chỉ có thể tồn tại ở trong đầu của những kẻ khờ, vì rõ ràng đến cả giai cấp thống trị cũng đã không còn biện hộ như thế nữa rồi. Các phát ngôn từ Nhà Trắng rất rõ ràng: chúng xâm lược vì lợi ích chiến lược quốc gia và vì tài nguyên dầu mỏ (có nghĩa là lợi ích của tư bản và đế quốc Mỹ), chứ chẳng phải vì nhân quyền hay dân chủ. Những tội trạng khác mà Mỹ gán cho Maduro, như là tội đứng đầu băng đảng ma tuý (tội này đã bị bãi bỏ [7]) và tội sản xuất thuốc phiện vốn dĩ chẳng có căn cứ, vì Venezuela chưa từng là một nước sản xuất hay trung chuyển ma tuý lớn. Tất cả những dư luận về kiểm soát ma tuý, hay người nhập cư, hay thậm chí là dân chủ, cũng chỉ là cái cớ mà thôi.
Venezuela là nước có trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới, và cũng giàu tài nguyên khoáng sản như vàng và kim loại. Ngay sau chiến dịch quân sự, Trump đã ngay lập tức nói về việc ông ta sẽ “vận hành” Venezuela, và rằng Mỹ sẽ can thiệp trực tiếp vào điều hành ngành dầu mỏ của nước này. Thêm nữa, ông ta còn đòi hỏi ngay hơn 50 triệu thùng dầu Venezuela sẽ bị trao cho Mỹ, và đã gặp gỡ các công ty dầu mỏ lớn ở Mỹ để bàn về kế hoạch cho việc đầu tư hàng trăm triệu đô la vào ngành dầu khí của Venezuela dưới quyền kiểm soát của Mỹ [8]. Khác với lời bao biện của Trump, điều này sẽ không có ích lợi gì cho người dân Venezuela khi tài nguyên nước họ bị bòn rút làm lợi cho đế quốc. Dưới kế hoạch này, Venezuela đơn giản là trở thành một nước nửa thuộc địa cho Mỹ – dù chính quyền kế nhiệm của tổng thống Delcy Rodriguez vẫn tượng trưng cho phe thân Maduro cầm quyền, thì họ cũng bất lực trước sự đô hộ và cướp bóc thực dân này, và đã chịu tuân phục trước lời đe doạ của Trump.
Nhưng tài nguyên dầu không chỉ là lý do duy nhất. Về mặt “lợi ích chiến lược quốc gia,” việc chiếm quyền kiểm soát Venezuela quan trọng ở hai mặt.
Một mặt, nó đại diện cho việc thắt chặt và tái lập trật tự kiểm soát của Mỹ ở “sân sau” của nó trong khu vực Nam Mỹ và biển Carribê. Điều này chỉ có thể hiểu được khi đặt nó trong bối cảnh cạnh tranh tăng cao giữa các cường quốc đế quốc, điển hình là giữa Mỹ, Trung Quốc và Nga. Chiến lược này của Trump đã được nêu rõ trong tài liệu National Security Strategy [9] (Chiến Lược An Ninh Quốc Gia), và được phát ngôn viên của Mỹ thừa nhận ở LHQ khi họ nói rằng không thể để cho Venezuela “bị kiểm soát bởi kẻ thù của Mỹ” [10], rõ ràng ám chỉ hợp tác sâu rộng giữa Venezuela với Nga và Trung Quốc. Sự thoái hoá tương đối của Mỹ và sự nổi dậy của Nga và Trung quốc với vai trò đế quốc đã khiến Trump giải quyết bài toán quyền lực bằng cách tập trung vào các “vùng ảnh hưởng” quan trọng gần nhà. Đó là lý do ông ta nhắm vào Venezuela và thậm chí là Greenland. Thêm nữa, đòn tấn công này là lời cảnh báo và khiêu chiến trực tiếp đến Cuba – một đồng minh chí cốt của Venezuela và kẻ thù lâu nay của Mỹ. Nó cũng là dịp phô trương lực lượng để gây áp lực lên các nước Nam Mỹ khác, đặc biệt là cách nước có lãnh đạo cánh tả dám chống đối Mỹ như Colombia. Thông điệp rất đơn giản giống như Trump đã nói với tổng thống Venezuela tại nhiệm là Delcy Rodriguez, rằng nếu không hợp tác thì sẽ “phải trả giá còn tệ hơn Maduro [11].”
Ở mặt khác, thì việc kiểm soát Venezuela thoả mãn tham vọng đè bẹp những thắng lợi và bước tiến của cuộc cách mạng Bolivar ở Venezuela. Được phát động dưới thời tổng thống Hugo Chavez, quần chúng Venezuela với phong trào Chavismo đã tập hợp dưới lá cờ vô sản và sự nghiệp xã hội chủ nghĩa và có được những thắng lợi quan trọng trong việc đưa nền kinh tế dưới sự kiểm soát của người dân và có được nhiều cải cách nâng cao cuộc sống cho người nghèo và người vô sản. Thậm chí họ đã đến rất gần với một cuộc cách mạng vô sản. Kể từ lúc đó, và cũng chính do Chavez đã quốc hữu hoá nhiều tài sản dầu mỏ thuộc công ty Mỹ, mà đế quốc Mỹ chưa bao giờ tha thứ cho ông và cuộc cách mạng tiến bộ này. Bóp nát những tàn dư còn lại của di sản từ Chavez là cách đế quốc Mỹ trả thù, và bóp nát hạt giống của một phong trào quần chúng đầy sức truyền cảm hứng tới giai cấp vô sản trong khu vực và trên thế giới. Nó gửi thông điệp đến quần chúng Mỹ và Nam Mỹ, rằng đế quốc Mỹ sẵn sàng làm mọi cách can thiệp để ngăn ngừa một phong trào như thế nổ ra.
Luật pháp quốc tế và sự đạo đức giả của chủ nghĩa đế quốc
Làm sao mà lãnh đạo chính phủ của Venezuela, một nước đôc lập có chủ quyền, lại có thể bị bắt cóc giữa đêm, bị đem giam nhốt và đưa ra hầu toà ở một nước ngoại quốc và phải chịu xét xử của pháp luật ở một nước mà ông ta không phải là người dân? Rõ ràng tất cả hành động trên vi phạm luật pháp quốc tế. Hơn thế nữa, điều này lại xảy ra mà không hề có một chút trừng phạt nào lên kẻ gây hấn là nước Mỹ, mặc cho Hội Đồng Bảo An (UNSC), Liên Hợp Quốc hay Liên Minh Châu Âu có đưa ra bao nhiêu tuyên bố, cảnh báo, hay phát ngôn quan ngại.
Tất cả những điều trên chỉ cho thấy một sự thật mà những người Cộng sản đã luôn giải thích: rằng những tổ chức như LHQ hay cái mà gọi là “luật pháp quốc tế” chẳng qua chỉ là một sự lừa bịp, chỉ là một công cụ của đế quốc. Luật pháp quốc tế thật sự là những gì Mỹ muốn làm, nó đặt ra những quy luật ấy để áp đặt lên các nước yếu hơn và lờ đi những điều đó khi trái với lợi ích của nó. Lenin đã từng nói rằng tiền thân của LHQ là một “ổ trộm cướp” đế quốc [12]. Vì dù nó có những lời lẽ và lý tưởng cao đẹp đến mê hoặc, trên thực tế hoặc là vô dụng khi bảo vệ các nước bị áp bức, hoặc là biện hộ cho đế quốc. Nên nhớ rằng Mỹ đã xâm lược Iraq với sự đồng thuận của UNSC LHQ, và cuộc xâm lược đó đã tai hại ra sao với người dân Iraq. Nên nhớ rằng Mỹ đã bao biện cho Khơ Me đỏ diệt chủng và LHQ đã cho chúng một chiếc ghế và đã trừng phạt và cấm vận Việt Nam thay vì xét xử lũ tội phạm ấy. Những gì Mỹ có thể dùng luật pháp quốc tế để làm thì nó sẽ làm qua luật pháp quốc tế, còn nếu không, thì nó sẽ tự làm mặc kệ “luật pháp quốc tế.”
Vì vậy, không thể trông chờ vào các tổ chức quốc tế hay luật pháp quốc tế để kêu gọi chống đối đế quốc Mỹ. Lực lượng duy nhất mà giai cấp vô sản toàn cầu có thể dựa vào chính là sức mạnh giai cấp của mình, chính là sự đoàn kết quốc tế vô sản. Ngay lập tức đã có những cuộc biểu tình nổ ra khắp thế giới phản đối hành động của Mỹ, cho thấy sự tự giác ý thức trong vô sản toàn cầu, dù những hành động này còn nhỏ và hạn chế do thiếu sự lãnh đạo cách mạng.
Phản ứng của chính quyền Việt Nam
Mang danh là một chính quyền “Xã Hội Chủ Nghĩa,” phản ứng của chính quyền Việt Nam không hề có chút nào “xã hội chủ nghĩa” mà thậm chí còn sặc mùi đạo đức giả của sự trung lập yếu hèn. Theo kênh thông tin chính thức từ phát ngôn của Bộ Ngoại Giao, chính phủ Việt Nam bày tỏ “quan ngại sâu sắc” và “kêu gọi các bên liên quan tôn trọng luật pháp quốc tế” và tôn trọng chủ quyền quốc gia [13]. Thật kỳ lạ khi phát ngôn chính thức dù kêu gọi tôn trọng thứ luật pháp quốc tế giả tạo, nhưng lại không hề nhắc đến ai mới là kẻ đã vi phạm luật pháp này, càng không có lấy nổi một lời lên án hay chỉ trích đế quốc Mỹ. Thứ diễn ngôn này rõ ràng đã qua sự im lặng đó mà đã ngấm ngầm thừa nhận và biện minh cho những hành động của đế quốc Mỹ, càng cho thấy rằng chính phủ Việt Nam từ lâu đã bỏ quên tinh thần đoàn kết vô sản quốc tế. Cho dù Việt Nam và Venezuela là hai nước được coi là có mối quan hệ tốt và là đồng minh, hay thậm chí đáng ra phải có lòng đoàn kết anh em “xã hội chủ nghĩa [14],” thì có vẻ điều này cũng chẳng đáng là bao một khi đã tính đến “lợi ích quốc gia.”
Là một quốc gia đã trải qua bạo lực và máu đổ từ tội ác của đế quốc Mỹ, nay lại trở thành một quốc gia bám đuôi làm ngơ trước sự hoành hành của nó. Thứ “lợi ích quốc gia” được xét đến chẳng phải là lợi ích của người vô sản Việt Nam, những người thực sự đồng cảm với hoàn cảnh của người dân Venezuela và hiểu rằng đế quốc Mỹ nếu nó muốn cũng sẽ trục lợi và đánh bom họ như cách nó đã từng. Thứ “lợi ích quốc gia” chỉ là quyền cho tư bản Mỹ đầu tư vào sự bóc lột của vô sản Việt Nam, là lợi ích của giai tầng cầm quyền trong việc hưởng lợi từ những món hàng béo bở ấy, từ việc bắt tay với đế quốc. Nói cách khác, là một thứ “lợi ích” phản động.
Đả đảo đế quốc Mỹ! Mỹ cút khỏi Venezuela! Vô sản thế giới đoàn kết lại!
Có thể thấy rằng, chẳng thể dựa vào luật pháp quốc tế (vốn được các lãnh đạo tư sản tạo dựng nên) hay các chính quyền “XHCN” trong tên gọi để chống lại đế quốc Mỹ và bảo toàn lợi ích của người vô sản. Không chỉ mình chính quyền Việt Nam, mà cả chính phủ Trung Quốc – dù là đồng minh chính với nhiều đầu tư và lợi ích kinh tế ở Venezuela nên đã mạnh mồm lên án Mỹ hơn – cũng không hề có động thái thực sự ủng hộ cho cuộc cách mạng Bolivar. Cuối cùng, giai cấp vô sản chỉ có thể dựa vào sức mạnh của chính mình để chống lại chủ nghĩa tư bản và hình thái cao nhất của nó là chủ nghĩa đế quốc. Chỉ khi giai cấp này có tổ chức, và có lãnh đạo tương xứng với lực lượng hùng hậu và tính cách mạng của nó, thì nó mới có thể thực sự lật đổ tư bản và đế quốc.
Giai cấp vô sản Việt Nam có cùng chung một lợi ích với người dân vô sản Venezuela, cùng chung một kẻ thù là đế quốc Mỹ, là chủ nghĩa tư bản và đế quốc toàn cầu ở khắp mọi nơi trên thế giới và đặc biệt trên chính đất nước của mình. Cả hai dân tộc đều đã qua trải nghiệm của những hy vọng về cách mạng XHCN, và những thất vọng về sự phản bội của nhữnh nhà lãnh đạo đã đưa đất nước thoả hiệp với chủ nghĩa tư bản. Hơn bao giờ hết, bài học từ Venezuela với vô sản Việt Nam rất rõ ràng: giai cấp công nhân Việt Nam cần phải đấu tranh cho lợi ích của riêng mình với sự độc lập chính trị giai cấp nếu không muốn trở thành nạn nhân của đế quốc một lần nữa. Để làm được điều đó, nó phải được tổ chức và liên kết với những người cộng sản chân chính ở khắp nơi, từ khu vực ĐNÁ, đến trên toàn thế giới.
Nếu bạn là một người cộng sản và bạn muốn đấu tranh cho xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam và trên toàn thế giới, trên lập trường đoàn kết vô sản thế giới, hãy liên hệ với chúng tôi.
TRÍCH DẪN
[2] https://www.bbc.com/news/articles/c93n4nx5yqro
[3] https://www.bbc.com/news/articles/c93n4nx5yqro
[8] https://www.bbc.com/news/articles/c4grxzxjjd8o
[9] https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2025/12/2025-National-Security-Strategy.pdf
[10] https://usun.usmission.gov/remarks-at-a-un-security-council-briefing-on-venezuela-2
[12] https://www.marxists.org/history/etol/writers/wright/1945/08/uno.htm
[14] https://noichinh.vn/tin-hoat-dong/202311/quan-he-viet-nam-venezuela-hai-dan-toc-mot-ngon-co-313177